Losartan czy telmisartan: czym różnią się sartany

Nie ma sartanu lepszego dla wszystkich. Telmisartan działa najdłużej ze wszystkich leków tej grupy i najpewniej trzyma ciśnienie nad ranem, losartan jako jedyny obniża stężenie kwasu moczowego, a walsartan i kandesartan mają w rejestracji także niewydolność serca. Lekarz wybiera nie „najsilniejszy” lek, tylko ten, który pasuje do chorób towarzyszących konkretnej osoby.

To pytanie pada zwykle w jednej z dwóch sytuacji. Albo ktoś dostał w aptece zamiennik i zobaczył na opakowaniu inną nazwę substancji, albo porównuje swoją receptę z receptą kogoś z rodziny i zastanawia się, czemu dostał „ten gorszy” lek. Obie sytuacje warto rozłożyć na czynniki pierwsze, bo połowa nieporozumień bierze się z mylenia zamiennika z innym lekiem.

Czym w ogóle są sartany

Sartany to blokery receptora angiotensyny II, w skrócie ARB. Angiotensyna II jest hormonem, który obkurcza naczynia krwionośne i podnosi ciśnienie. Sartan blokuje receptor, na który ten hormon działa, więc naczynia pozostają rozszerzone, a ciśnienie spada. Do grupy należą losartan, telmisartan, walsartan, kandesartan, irbesartan i olmesartan.

Cała grupa dzieli te same podstawowe cechy. Bierze się je raz na dobę, przewlekle. Pełny efekt widać dopiero po kilku tygodniach, nie po kilku dniach. Podnoszą stężenie potasu we krwi, dlatego przy leczeniu kontroluje się elektrolity i kreatyninę. I są bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży, na każdym jej etapie, co jest chyba najważniejszą informacją w tym tekście dla kobiet w wieku rozrodczym.

Zamiennik to co innego niż inny sartan. Lozap i Lorista zawierają ten sam losartan i są wobec siebie zamiennikami. Micardis i Tezeo zawierają ten sam telmisartan. Ale losartan i telmisartan to dwie różne substancje czynne i apteka nie wymieni jednej na drugą, bo to nie jest zamiana preparatu, tylko zmiana leczenia.

Losartan czy telmisartan: konkretne różnice

Największą praktyczną różnicą jest czas działania. Telmisartan wiąże się z receptorem najsilniej i odłącza się od niego najwolniej ze wszystkich sartanów, a jego okres półtrwania jest najdłuższy w grupie. Przekłada się to na stabilniejszą kontrolę ciśnienia przez pełną dobę, także w godzinach porannych, kiedy ciśnienie fizjologicznie rośnie i kiedy statystycznie zdarza się najwięcej incydentów sercowo-naczyniowych. Dla osoby, która czasem zapomni wziąć tabletkę, dłużej działający lek jest po prostu bardziej wybaczający.

Losartan działa krócej i słabiej wiąże się z receptorem. Ma za to cechę, której nie ma żaden inny sartan: zwiększa wydalanie kwasu moczowego z moczem i obniża jego stężenie we krwi o kilkanaście procent. U pacjenta z nadciśnieniem i dną moczanową w wywiadzie to realny argument za tym konkretnym lekiem. Zastrzeżenie jest ważne: losartan nie leczy dny moczanowej i nie zastępuje leczenia obniżającego kwas moczowy. To korzystny efekt uboczny, a nie wskazanie.

Losartan jest też najdłużej obecny na rynku, więc ma najwięcej tanich zamienników i najszerzej opisane bezpieczeństwo. Telmisartan bywa wybierany u osób z cukrzycą lub zespołem metabolicznym, u których liczy się całodobowa kontrola ciśnienia.

Cecha	Losartan	Telmisartan	Walsartan
Przykładowe preparaty	Lozap, Lorista, Losacor, Xartan	Micardis, Tezeo	Diovan, Co-Diovan
Typowe moce	25, 50, 100 mg	20, 40, 80 mg	80, 160, 320 mg
Czas działania	krótszy w grupie	najdłuższy w grupie	pośredni
Wpływ na kwas moczowy	obniża o kilkanaście procent	brak	brak
Niewydolność serca w rejestracji	tak	nie	tak
Wersja z diuretykiem	Lozap HCT, Lorista H	Tezeo HCT	Co-Diovan
Podnosi potas	tak	tak	tak
Wywołuje suchy kaszel	rzadko	rzadko	rzadko
Dozwolony w ciąży	nie	nie	nie

Losartan czy walsartan

Ta para różni się mniej niż poprzednia. Oba leki działają podobnie długo, oba mają w rejestracji niewydolność serca i oba występują w wersjach złożonych z hydrochlorotiazydem. Praktyczna różnica sprowadza się do zakresu dawek i do tego, że walsartan częściej spotyka się od razu w preparacie łączonym, na przykład jako Co-Diovan.

Dawki nie przeliczają się między cząsteczkami. 50 mg losartanu to nie jest odpowiednik 50 mg walsartanu ani 50 mg telmisartanu, bo każda substancja ma inną siłę działania w przeliczeniu na miligram. To jeden z powodów, dla których zamiany sartanu nie robi się samodzielnie, nawet jeśli w domu leży opakowanie po kimś z rodziny.

Czy sartany powodują kaszel

Zwykle nie i to jest ich największa przewaga nad inhibitorami konwertazy angiotensyny. Ramipryl czy peryndopryl blokują rozkład bradykininy, a jej nadmiar u części pacjentów wywołuje uporczywy suchy kaszel. Sartany działają niżej w tym samym szlaku, na poziomie receptora, i stężenia bradykininy nie podnoszą.

Dlatego typowa ścieżka wygląda tak: pacjent bierze inhibitor konwertazy, po kilku tygodniach zaczyna kaszleć, kaszel nie reaguje na syropy, lekarz zamienia lek na sartan i po kilku tygodniach problem znika. Opisaliśmy to szczegółowo w tekście o suchym kaszlu po ramiprylu. Sam kaszel przy sartanach też się zdarza, ale rzadko i zwykle ma inną przyczynę.

Czy losartan to dobry lek

Tak, losartan jest lekiem skutecznym i dobrze przebadanym, obecnym w praktyce klinicznej od lat dziewięćdziesiątych. To, że pojawiły się nowsze sartany, nie czyni go gorszym, tylko starszym. U pacjenta, u którego ciśnienie jest dobrze kontrolowane, brak jest działań niepożądanych, a wyniki potasu i kreatyniny są prawidłowe, nie ma żadnego powodu, żeby cokolwiek zmieniać.

Zmiana leku ma sens wtedy, gdy jest po co ją robić: ciśnienie nie schodzi do wartości docelowych mimo maksymalnej dawki, pojawiła się choroba towarzysząca, która przemawia za innym preparatem, albo pacjent źle toleruje leczenie. Wymiana działającego leku na nowszy „bo nowszy” to nie jest optymalizacja, tylko niepotrzebne ryzyko utraty kontroli ciśnienia na kilka tygodni.

Czy losartan jest bezpieczny

U właściwie dobranego pacjenta tak, a profil bezpieczeństwa sartanów należy do najlepszych wśród leków hipotensyjnych. Rzeczy, które faktycznie wymagają uwagi, są trzy i warto je znać.

Pierwsza to potas. Sartany podnoszą jego stężenie, więc łączenie ich z diuretykami oszczędzającymi potas (spironolakton, eplerenon, amiloryd), z preparatami potasu albo z solą niskosodową wymaga ostrożności i kontroli. Druga to nerki: sartany je chronią, ale przy obustronnym zwężeniu tętnic nerkowych albo istotnie obniżonej filtracji trzeba oceniać sytuację indywidualnie. Trzecia to ciąża, gdzie sartany są bezwzględnie przeciwwskazane na każdym etapie.

Do tego dochodzi zdrowy rozsądek przy odwodnieniu. Podczas ostrej infekcji z wymiotami i biegunką, w upał albo przy znacznie zmniejszonej podaży płynów ciśnienie może spaść bardziej, niż powinno. To sytuacja, w której warto zadzwonić do lekarza prowadzącego, a nie improwizować z dawką.

Który sartan jest najsilniejszy

W sensie siły wiązania z receptorem i długości działania najmocniejszy jest telmisartan, a w przeliczeniu na miligram najwyższe dawki spotyka się przy walsartanie i irbesartanie. To jednak nie jest ranking, który da się przełożyć na wybór leku dla siebie, bo o skuteczności decyduje dobrana dawka, a nie sama cząsteczka.

Praktycznie oznacza to tyle: prawidłowo dobrany losartan w dawce 100 mg może kontrolować ciśnienie równie dobrze jak telmisartan w dawce 40 mg. „Najsilniejszy” nie znaczy „najlepszy dla Ciebie”, dokładnie tak samo jak przy statynach. Jeśli chcesz przedyskutować dobór leczenia w kontekście swoich wyników, to temat na pełną wizytę u kardiologa z oceną ryzyka sercowo-naczyniowego, a nie na krótką konsultację receptową.

Jak wygląda kontynuacja recepty na sartan

Przy leczeniu przewlekłym, prowadzonym w stałej dawce, prawo dopuszcza wystawienie recepty bez ponownego badania, na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Nadciśnienie leczone od lat tym samym preparatem jest podręcznikowym przykładem takiej sytuacji.

Do rozmowy przygotuj nazwę i moc leku przepisane z opakowania, pomiary ciśnienia z ostatnich dwóch tygodni oraz, jeśli masz, ostatni potas i kreatyninę z eGFR. Lekarz zapyta też o pozostałe przyjmowane leki. Konkretną ścieżkę opisujemy na stronie recepta na losartan online, zasady dla całej grupy leków na stronie recepta na nadciśnienie, a ogólne reguły w tekście o przedłużeniu recepty online.

Czego nie zrobimy zdalnie: nie zamienimy jednego sartanu na drugi ani nie rozpoczniemy leczenia nadciśnienia od zera. Pierwsza recepta wymaga badania i diagnostyki, a zamiana leku wymaga późniejszej kontroli ciśnienia. Kontynuujemy to, co już bierzesz. Jeśli lekarz uzna, że bezpieczna kontynuacja nie jest możliwa bez badań, i recepty nie wystawi, zwracamy 100% opłaty na konto w ciągu 24 godzin.

Czy losartan to beta bloker

Nie. To dwie zupełnie różne grupy leków. Losartan jest sartanem i rozszerza naczynia krwionośne, blokując receptor angiotensyny II. Beta blokery, takie jak bisoprolol czy metoprolol, działają na receptory beta adrenergiczne i zwalniają pracę serca. Obie grupy obniżają ciśnienie, ale robią to inaczej, mają inne wskazania dodatkowe i nie są wobec siebie zamienne. Czasem stosuje się je równolegle, jako element leczenia skojarzonego.